14 Ιουνίου 2024
Διαμορφώνοντας τους συμπεριληπτικούς εκπαιδευτικούς του μέλλοντος : Η Πρακτική Άσκηση φοιτητών/τριών στη διαπολιτισμική εκπαίδευση και διαμεσολάβηση στο Πανεπιστήμιο Πατρών
«Ήταν μια μοναδική εμπειρία!!!»… Αυτά τα λόγια είναι η καλύτερη επιβράβευση για έναν πανεπιστημιακό δάσκαλο που έχει οργανώσει ένα συμπεριληπτικό ταξίδι μάθησης μέσα από ένα πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών και θέλει να εμπνεύσει τους φοιτητές/τριες με ένα παιδαγωγικό όραμα που αλλάζει τις παραδοσιακές αντιλήψεις και πρακτικές της διδασκαλίας μας. Ο μετασχηματισμός των διδακτικών πρακτικών για να είναι αποτελεσματικές, δημιουργικές κι ελκυστικές σε όλους τους μαθητές/τριες χωρίς να μένει κανείς πίσω αποτελεί ζητούμενο στα ελληνικά σχολεία. Ακόμη, ο στιβαρός συνδυασμός σύγχρονης θεωρητικής κατάρτισης με την πράξη αποφέρει ένα «Πλουραλιστικό ταξίδι ανακάλυψης και αναστοχασμού» και είναι «Ένας καθημερινός αγώνας που στόχο είχε την εξέλιξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας, τον εκδημοκρατισμό στην εκπαίδευση και την παροχή ίσων ευκαιριών συμμετοχής.»
Η αποτίμηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας των 100 πρώτων φοιτητών/τριών που ολοκλήρωσαν την Πρακτική τους Άσκηση στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Διαμεσολάβηση ήταν μια ευκαιρία να μιλήσουν οι ίδιοι οι επιμορφούμενοι/ες για την εμπειρία της μάθησής τους και για να αναστοχαστούν για τις δεξιότητες που αποκόμισαν καθώς και για να δουν την προοπτική του επαγγέλματός τους σε μια πλουραλιστική κοινωνία που δεν μπορεί να αντέξει άλλους διαχωρισμούς και ανισότητες και σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δεν μπορεί πια να είναι γραφειοκρατικό και αποστερημένο από τις σύγχρονες παιδαγωγικές μεθόδους, την διαφοροποιημένη διδασκαλία, την αναστοχαστικότητα, την πολυτροπικότητα, την συμπερίληψη και τον μετασχηματισμό.
«Η Π.Α. ήταν μια πρόκληση συνολικά: κοπιαστική και απαιτητική διαδικασία, αλλά μια μοναδική εμπειρία με πρωτόγνωρα βιώματα και συναισθήματα, με αποτέλεσμα έναν γενικότερο αναστοχασμό σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο, δίνοντας την ευκαιρία για πρόοδο, εξέλιξη και καλλιέργεια της διαπολιτισμικής ικανότητας στο εκπαιδευτικό πλαίσιο.» θα πει μια κόμη φοιτήτρια που δηλώνει έτσι την επίγνωση της διαδικασίας από την οποία πέρασε με επιτυχία. Ενώ μια άλλη τόνισε: «Η εμπειρία μου σχετικά με την υλοποίηση της πρακτικής άσκησης ήταν πρωτόγνωρη και αξιοσημείωτη. Ήταν μοναδικό το γεγονός ότι μέσα από τις προκλήσεις της διαφοροποίησης ατομικών στοιχείων(ηλικία, γνωστικό επίπεδο κ.α ) εντός του πλαισίου της τάξης, οι μαθητές απέκτησαν σημαντικές γνώσεις, μέσα από την συνεργασία, την αλληλεπίδραση και την επικοινωνία, επικρατώντας συμπερίληψη και πλήρη συμμετοχή.» Τα λόγια της αναδεικνύουν τη σπουδαιότητα αξιοποίησης του βιόκοσμου και της μοναδικότητας όλων ανεξαιρέτως των μαθητών/τριών ως πηγή μάθησης και αλληλοεμπλουτισμού. Και μια άλλη φοιτήτρια συμφώνησε θέτοντας στο επίκεντρο του προβληματισμού της την αξία του γνωσιακού/διαπολιτισμικού κεφαλαίου των μαθητών/τριών μας: «Η εμπειρία μου από την πρακτική μου άσκηση ήταν σπουδαία, δεδομένου του γεγονότος ότι σε προπτυχιακό επίπεδο δεν είχα την ευκαιρία να την υλοποιήσω. Συγκεκριμένα, τα σημεία που θα ήθελα να επισημάνω είναι η εξαιρετική συνεργασία μου με όλους τους εκπαιδευτικούς, καθώς συνέβαλαν δυναμικά στην εκπαιδευτική μου πορεία και αναγνώρισαν την αξία του σχεδιασμού μου. Τέλος, αυτό που μου έμεινε περισσότερο από αυτή τη διαδικασία είναι η ανάγκη των παιδιών να εμπλακούν σε διαπολιτισμικές δραστηριότητες και να ευαισθητοποιηθούν απέναντι σε θέματα ετερότητας.» Απώτερος στόχος της πρακτικής άσκησης είναι η «δημιουργία δικτύων συνεργασίας των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτικών μονάδων για τη διαμόρφωση ενός πιο συμπεριληπτικού και εκδημοκρατισμένου σχολείου.» όπως τόνισε μια άλλη επιμορφούμενη. Ωστόσο αυτή η θετική επίγνωση βγήκε μέσα από μια «ιδιαιτέρως απαιτητική, αλλά παράλληλα δημιουργική και εποικοδομητική διαδικασία. Βασικός της στόχος ήταν η εξοικείωση με τη διαφοροποιημένη διδασκαλία και η ενσωμάτωση της στις καθημερινές διδακτικές διαδικασίες.» Συνολικά ήταν μια «Υπέροχη εμπειρία! Ουσιαστικά πρόκειται για ανταλλαγή πρακτικών και γνώσης όσον αφορά την διαχείριση της διαφορετικότητας! Απαραίτητο προσόν η ικανότητα διαφοροποίησης της διδασκαλίας στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό σχολείο! Η πρακτική άσκηση δίνει την δυνατότητα σύνδεσης της θεωρίας με τη πράξη, γεγονός που δυσκολεύει τους εκπαιδευτικούς στην καθημερινότητα τους και είναι ένα θέμα που τους απασχολεί έντονα σύμφωνα με μαρτυρίες τους.» τόνισε μια ακόμη επιμορφούμενη καταλήγοντας με μια ευχή… «Εύχομαι να εφαρμοστούν στη πράξη όλα όσα μάθαμε όλοι μας από την πρακτική άσκηση.»
Οι παραπάνω εμπειρίες απηχούν τις «φωνές» των μελλοντικών αλλά και εν ενεργεία εκπαιδευτικών που επιζητούν χρήσιμες μεταπτυχιακές σπουδές ώστε να ανταποκριθούν με επαγγελματισμό και θεωρητική/πρακτική κατάρτιση στο ρόλο τους. Οι 100 πρώτοι από αυτούς συμμετέχουν σε ένα ελκυστικό εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα υλοποιείται τα τελευταία 2 χρόνια με τη συνέργεια των Πανεπιστημίων Πατρών και Λευκωσίας. Σκοπός του Κοινού Μεταπτυχιακού Προγράμματος (στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Διαμεσολάβηση) είναι να προάγει τον σεβασμό στον πλουραλισμό και τη διαφορετικότητα, τη διαπολιτισμική επίγνωση και ικανότητα, τη διαπολιτισμική επικοινωνία, το διάλογο και τη (διαπολιτισμική/σχολική) διαμεσολάβηση, τη συνεργατική διαπολιτισμική μάθηση, καθώς και δεξιότητες διαφοροποιημένης διδασκαλίας/σχεδιασμού. Απώτερος στόχος του είναι η άμεση διασύνδεση θεωρίας, έρευνας και επαγγελματικής πράξης με υλοποίηση 6μηνιαίας εποπτευόμενης Πρακτικής Άσκησης σε ένα ευρύ φάσμα φορέων (π.χ. σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα κάθε βαθμίδας, φορείς διά βίου εκπαίδευσης/κατάρτισης, ερευνητικά κέντρα, αλλά και κρατικές και κοινωνικές υπηρεσίες, μουσεία, νομικούς και ιατρικούς οργανισμούς, εταιρείες, (διεθνείς) οργανισμούς, ΜΚΟ, μεταναστευτικές οργανώσεις που παρέχουν υπηρεσίες εκπαίδευσης/διαμεσολάβησης σε πρόσφυγες και μετανάστες). κ.α.). Το Πρόγραμμα και η Πρακτική του Άσκηση απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και (επαγγελματίες) διαμεσολαβητές καθώς και σε απόφοιτους πανεπιστημιακών σχολών. Παράλληλα η Πρακτική Άσκηση που εποπτεύεται από την Ευγενία Αρβανίτη (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πατρών) και συνεπικουρείται από την Σύμβουλο Δρ Σπυριδούλα Γιάκη, εκπαιδεύει επαγγελματίες της γνώσης, επιστήμονες-ερευνητές (δράσης) και διαμεσολαβητές, με αναστοχαστική διάθεση και ικανότητα να παραγάγουν νέα διαπολιτισμική γνώση διαμορφώνοντας μια συνεκτική και συμπεριληπτική κοινωνία.
Τέλος, το πρόγραμμα είναι αναγνωρισμένο από το ΔΟΑΤΑΠ, ενώ έχει επίσημα αναγνωρισμένη Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια (ΦΕΚ 1327, 26/2/2024). Οι απόφοιτοι του προγράμματος μπορούν να έχουν προοπτικές απασχόλησης:
•Ως εκπαιδευτικοί στο τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα λαμβάνοντας εξειδικευμένη γνώση στην διαπολιτισμική εκπαίδευση, την διαφοροποιημένη διδασκαλία και τη σχολική διαμεσολάβηση. Συγκεκριμένα, οι απόφοιτοι λαμβάνουν την προβλεπόμενη μέσω ΑΣΕΠ μοριοδότηση στους πίνακες διορισμών μονίμων και αναπληρωτών, αλλά και για τις κρίσεις στελεχών, κτλ..
•Ως διαμεσολαβητές σε φορείς που ασχολούνται με ζητήματα ένταξης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων (μετανάστες, πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο, ομάδες με διαφορετικές πολιτισμικές αντιλήψεις και πρακτικές, κτλ.) καθώς το πρόγραμμα λαμβάνει υπόψη του το επαγγελματικό περίγραμμα του ΕΟΠΠΕΠ για τους Διαπολιτισμικούς Μεσολαβητές προχωρημένου επιπέδου Α’ (2η διαδρομή).
•Ως επαγγελματίες γνώσης και στελέχη μη τυπικής και δια βίου εκπαίδευσης στο ευρύτερο πεδίο εφαρμογής της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και Διαμεσολάβησης σε τοπικό και διεθνές επίπεδο.
Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να απευθύνονται στο Γραφείο της Πρακτικής Άσκησης στο 2610 969328, ή στο earvanitis@upatras.gr / spgiaki@upatras.gr ή στο https://www.unic.ac.cy/ECTS_Syllabi/EDUGI-698.pdf.
Για εμάς τους πανεπιστημιακούς ένα όραμα γίνεται πράξη μέσα από αυτή την προσπάθεια συλλογικής κοινωνικής μάθησης. Ευελπιστώ ότι και η Πολιτεία θα σταθεί αρωγός σε τέτοιες προσπάθειες που στόχο έχουν τον μετασχηματισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος και των σχολείων μας ώστε να γίνουν συμπεριληπτικές και δημιουργικές κοινότητες μάθησης και διαλόγου.
| Ευγενία Αρβανίτη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Επιστημονικός Υπεύθυνος Πρακτικής Άσκησης, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών |
