Της Χαράς Παπαδάτου Γιαννοπούλου
Είκόνες: Ἡ Ἁγία Τράπεζα πάνω σέ δωρικό κιονόκρανο (Φωτ. Δ. Λεοντίδης). Ἡ Μονή ἀπό ψηλά (Φωτ. Ν. Καββαδᾶς). Τό Θησεῖο στήν Ἀθήνα.
Κοντά στά Βουρνικά ὑπάρχει ἡ Μονή τοῦ Ἁγ. Ἰωάννου πού χτίστηκε τό 1654 ἀπό τόν ἱερομόναχο Μητροφάνη Χαμοσφακίδη. Τό καθολικό τῆς Μονῆς χτίστηκε πάνω στά ἐρείπια ἀρχαίου δωρικοῦ Ναοῦ τοῦ 6ου ἤ 5ου αἰῶνα π.Χ. πού ἐντόπισε ὁ W.Dörpfeld τό 1906. Πολλά μέλη τοῦ ἀρχαίου Ναοῦ ἔχουν χρησιμοποιηθεῖ γιά τήν ἀνέγερση τοῦ νέου Ναοῦ. Ἕνα ἀρχαῖο δωρικό κιονόκρανο, χρησιμοποιεῖται ὡς Ἱερή Τράπεζα ἀκόμη και σήμερα στό ἐνεργό καθολικό τῆς Μονῆς.
Οἱ συνολικές διαστάσεις τοῦ περιπτέρου ἀρχαίου ναοῦ ἦταν 17,20 μ. πλάτος καί 32,70 μ. μῆκος. Συνεπῶς, ἐπρόκειτο γιά ἕνα οἰκοδόμημα τό ὁποῖο σέ μεγέθος ἦταν μεγαλύτερο ἀκόμη καί ἀπό τόν ναό τοῦ Ἠφαίστου (τό λεγόμενο Θησεῖο) στήν Ἀθήνα καθώς καί ἀπό τόν ναό τοῦ Ποσειδῳνα στό Σούνιο». Ἕνας τόσο μεγάλος Ναός προϋποθέτει καί μιά ἀνεπτυγμένη κοινωνία. Ἄν σκεφθοῦμε ὅτι 2.000 χρόνια πρίν ἔχουμε τό μεγάλης σημασίας Κέντρο στό Στενό (μεταξύ Νυδρίου καί Βλυχοῦ) καί ὅτι 250 περίπου χρόνια μετά τόν μεγάλο αὐτό Ναό στά Βουρνικά, χτίζεται τό ἐντυπωσιακό θέατρο στόν Κοῦλμο, συμπεραίνουμε ὅτι ἡ Λευκάδα ἔχει μιά συνεχῆ σημαντική πολιτισμική παρουσία ἀπό τήν προϊστορία μέχρι τούς νεότερους χρόνους.
Κατά τόν W.Dörpfeld, ἡ ἄποψη τῶν ἀγροτῶν τῆς περιοχῆς ὅτι πρόκειται γιά ἀρχαῖο ἱερό τῆς Δήμητρας πιθανόν νά προῆλθε ἀπό τήν ὕπαρξη ὁρισμένων σιδερένιων ὑνιῶν ἀπό ἄροτρα, πού φυλάσσονται στή σημερινή ἐκκλησία καί χρησιμοποιοῦνται γιά ἕνα παράξενο ἔθιμο. Στά ἀντικείμενα αὐτά ἀποδίδεται ἡ δύναμη, ὅτι οἱ γυναῖκες πού, μετά τήν γέννα ἑνός κοριτσιοῦ, ὑπό τήν προσευχή τοῦ ἱερέα, στέκονταν πάνω σέ αὐτά με γυμνά πόδια, τήν ἑπόμενη φορά θά κυοφοροῦσαν ἀγόρι.
Εἶναι κρίμα πού δέν συνεχίστηκαν οἱ ἀνασκαφές ὄχι μόνον ἐδῶ ἀλλά καί σέ ὅλη τήν Λευκάδα. Σύμφωνα μέ τόν Νόμο ὁ Δῆμος μπορεῖ σέ συνεργασία μέ τήν Ἐφορία Ἀρχαιοτήτων νά διενεργεῖ ἀνασκαφές. Ἡ ἀνασκαφική περίοδος εἶναι περίπου 2 μῆνες τόν χρόνο. Καί τά ἔξοδα δέν εἶναι πολλά. Θά ἔπρεπε νά προγραμματισθοῦν μόνιμες ἀνασκαφές διότι τό νησί ἔχει νά δώσει πολλά.
